Dutasteride 0.5 mg เป็นยากลุ่ม 5-alpha-reductase inhibitor ที่ช่วยลดระดับ DHT ซึ่งมีบทบาทต่อผมร่วงจากพันธุกรรมในผู้ชาย มีหลักฐานว่าช่วยเพิ่มจำนวนและความหนาของเส้นผม แต่การใช้รักษาผมร่วงอาจเป็น การใช้นอกข้อบ่งใช้ (off-label) ในหลายประเทศ (PubMed)
การออกฤทธิ์
Dutasteride ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ 5-alpha-reductase ทั้ง type I และ type II ซึ่งทำหน้าที่เปลี่ยน testosterone เป็น dihydrotestosterone หรือ DHT
เนื่องจากเอนไซม์ทั้งสองชนิดพบได้ในรูขุมขน การลด DHT จึงช่วยลดกระบวนการฝ่อตัวของรูขุมขนที่เกิดใน androgenetic alopecia และช่วยให้เส้นผมมีจำนวนและความหนาเพิ่มขึ้น
การศึกษาทางคลินิกในผู้ชายที่มี androgenetic alopecia พบว่า Dutasteride 0.5 mg ต่อวันช่วยเพิ่มจำนวนเส้นผมได้มากกว่า placebo และบางการศึกษาพบผลเหนือกว่า Finasteride 1 mg ต่อวันในช่วง 24 สัปดาห์ (PubMed)
ขอบเขตการทำลายเชื้อ
ไม่มี
Dutasteride ไม่ใช่ยาปฏิชีวนะ ยาต้านเชื้อรา หรือยาต้านไวรัส จึงไม่มีฤทธิ์ทำลายหรือยับยั้งเชื้อโรค
เภสัชจลนศาสตร์
หลังรับประทาน Dutasteride ระดับยาในเลือดสูงสุดเกิดขึ้นประมาณ 1–3 ชั่วโมง และมีชีวปริมาณออกฤทธิ์ประมาณ 60% โดยอาหารไม่มีผลสำคัญต่อชีวปริมาณออกฤทธิ์
ยาจับกับโปรตีนในพลาสมามากกว่า 99.5% และมีการกระจายเข้าสู่เนื้อเยื่ออย่างมาก
Dutasteride ถูกเปลี่ยนแปลงที่ตับเป็นหลักผ่าน CYP3A4 และ CYP3A5 และถูกขับออกส่วนใหญ่ทางอุจจาระ
เมื่อรับประทาน 0.5 mg ต่อวันต่อเนื่อง ยามีค่าครึ่งชีวิตยาวประมาณ 3–5 สัปดาห์ และสามารถตรวจพบยาในเลือดได้เป็นเวลาหลายเดือนหลังหยุดยา (Medicines.org.uk)
ข้อห้ามใช้
ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้ Dutasteride หรือยากลุ่ม 5-alpha-reductase inhibitor
ห้ามใช้ใน ผู้หญิง เด็ก และวัยรุ่น ตามเอกสารกำกับยาที่ได้รับอนุมัติสำหรับ Dutasteride
ห้ามใช้ในผู้ป่วยที่มีภาวะตับบกพร่องรุนแรง และควรใช้ด้วยความระมัดระวังในผู้ที่มีภาวะตับบกพร่องเล็กน้อยถึงปานกลาง (Medicines.org.uk)
ข้อความระวัง
Dutasteride สามารถลดระดับ Prostate-Specific Antigen (PSA) ได้ประมาณ 50% หลังใช้ต่อเนื่องประมาณ 6 เดือน จึงควรแจ้งแพทย์ว่ากำลังใช้ยาก่อนตรวจหรือแปลผล PSA แม้ว่าจะใช้ยาเพื่อรักษาผมร่วงก็ตาม (Medicines.org.uk)
เนื่องจาก Dutasteride มีค่าครึ่งชีวิตยาว หากเกิดอาการไม่พึงประสงค์ ผลของยาอาจใช้เวลานานกว่าจะลดลงหลังหยุดยา
ควรใช้ด้วยความระมัดระวังในผู้ที่มีความผิดปกติของตับ
หากพบก้อนบริเวณเต้านม เต้านมโต เจ็บ หรือมีสารคัดหลั่งจากหัวนม ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์
การใช้ยาในระยะตั้งครรภ์และให้นมบุตร
การตั้งครรภ์: Dutasteride ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์หรือหญิงที่อาจตั้งครรภ์ เนื่องจากการลด DHT อาจรบกวนพัฒนาการของอวัยวะเพศภายนอกของทารกเพศชาย
Dutasteride สามารถดูดซึมผ่านผิวหนังได้ ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์ไม่ควรสัมผัสแคปซูลที่รั่วหรือแตก หากสัมผัสควรล้างบริเวณดังกล่าวด้วยสบู่และน้ำทันที
ตัวยาสามารถพบในน้ำอสุจิได้ในปริมาณเล็กน้อย ตามเอกสารกำกับยาต่างประเทศจึงแนะนำให้ผู้ชายใช้ถุงยางอนามัยหากคู่ครองกำลังตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์ เพื่อลดการสัมผัสยา (Medicines.org.uk)
การให้นมบุตร: Dutasteride ไม่มีข้อบ่งใช้ในผู้หญิง และยังไม่ทราบแน่ชัดว่าตัวยาถูกขับออกทางน้ำนมมนุษย์หรือไม่
อาการข้างเคียง
อาการข้างเคียงที่อาจพบ ได้แก่ การแข็งตัวของอวัยวะเพศผิดปกติ แต่พบได้น้อยมาก เมื่อหยุดยาอาการก็จะกลับมาปกติ
การได้รับยาเกินขนาด
ยังไม่มียาต้านพิษจำเพาะสำหรับ Dutasteride หากได้รับยาเกินขนาดควรให้การรักษาตามอาการและการประคับประคองตามความเหมาะสม
เนื่องจาก Dutasteride มีค่าครึ่งชีวิตยาว จึงควรพิจารณาการติดตามอาการตามความเหมาะสมทางคลินิก (Medicines.org.uk)
ปฏิกิริยาระหว่างยา
Dutasteride ถูกเปลี่ยนแปลงผ่าน CYP3A4 และ CYP3A5 ดังนั้นยาที่ยับยั้ง CYP3A4 อย่างแรงอาจทำให้ระดับ Dutasteride ในเลือดเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกันเป็นเวลานาน
ยาที่อาจเพิ่มระดับ Dutasteride ได้แก่ ยายับยั้ง CYP3A4 บางชนิด เช่น ritonavir, itraconazole และ ketoconazole ชนิดรับประทาน รวมถึงมีข้อมูลว่าการใช้ร่วมกับ verapamil หรือ diltiazem สามารถลดการกำจัด Dutasteride ได้
ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับยา อาหารเสริม และสมุนไพรทั้งหมดที่ใช้อยู่ (Medicines.org.uk)
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ในประเทศ
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กระทรวงสาธารณสุข — ฐานข้อมูลยาและเอกสารกำกับยาที่มีตัวยา Dutasteride 0.5 mg ซึ่งข้อมูลเอกสารกำกับยาที่พบในประเทศไทยใช้ Dutasteride สำหรับภาวะต่อมลูกหมากโตเป็นหลัก (ข้อมูลยาตราแห่งชาติ)
ต่างประเทศ
Electronic Medicines Compendium (emc) — Dutasteride 0.5 mg, Summary of Product Characteristics (SmPC) ข้อมูลปรับปรุงปี 2026; ข้อบ่งใช้ที่ได้รับอนุมัติคือภาวะต่อมลูกหมากโต และมีข้อมูลเภสัชวิทยา ข้อห้ามใช้ คำเตือน ปฏิกิริยาระหว่างยา และการเก็บรักษา (Medicines.org.uk)
Eun HC, et al. J Am Acad Dermatol. 2010 — randomized, double-blind phase III study ของ Dutasteride 0.5 mg/day ในผู้ชายที่มี male pattern hair loss พบการเพิ่มจำนวนเส้นผมเหนือ placebo หลัง 6 เดือน (PubMed)
Gubelin Harcha W, et al. J Am Acad Dermatol. — randomized active- and placebo-controlled study ในผู้ชาย 917 ราย พบ Dutasteride 0.5 mg/day เพิ่มจำนวนและความหนาของเส้นผม และให้ผลดีกว่า Finasteride 1 mg/day ในหลายตัวชี้วัดที่สัปดาห์ที่ 24 (PubMed)
Japanese Dermatological Association — แนวทางการวินิจฉัยและรักษา male-pattern และ female-pattern hair loss ระบุ Dutasteride 0.5 mg/day เป็นหนึ่งในแนวทางรักษา male pattern hair loss (PubMed)
